برگزاری سلسله جلسات مشاوره تخصصی ویژه تشکل‌های اجتماعی به مناسبت هفته ملی تشکل‌ها

بنیاد تعالی اجتماعی زندگی با همکاری مدرسه گراف، به مناسبت هفته ملی تشکل‌ها و مشارکت‌های اجتماعی، مجموعه‌ای از نشست‌های مشاوره تخصصی را برای فعالان و مدیران تشکل‌های اجتماعی برگزار کرد. این برنامه از ۲۲ تا ۲۵ مرداد ۱۴۰۳ به‌صورت حضوری و آنلاین برگزار شد و با هدف ارتقای دانش و توانمندسازی تشکل‌ها در حوزه‌های مختلف مورد استقبال گسترده فعالان اجتماعی قرار گرفت.

اهداف برگزاری جلسات

به گفته محمدمهدی جعفری، مدیرعامل بنیاد تعالی اجتماعی زندگی، هدف از برگزاری این نشست‌ها شناسایی مشکلات و نیازهای واقعی تشکل‌ها و ارائه راهکارهای عملی برای توانمندسازی آن‌ها بوده است. وی تاکید کرد: «بررسی‌های ما نشان داد که در بسیاری از حوزه‌ها نیاز به ارتقای دانش مدیران تشکل‌ها وجود دارد و بر همین اساس، امسال برنامه‌ای چهار روزه طراحی شد تا با ادامه این مسیر، زمینه فعالیت بهتر و مؤثرتر تشکل‌های اجتماعی فراهم شود.»

نشست نخست: فرایند ثبت و اعمال تغییرات در سامانه جامع ثبت شرکت‌ها

در نخستین نشست که روز دوشنبه ۲۲ مرداد برگزار شد، محمد عابدینی از اداره کل ثبت شرکت‌ها به تشریح مراحل ثبت و اعمال تغییرات در سامانه جامع ثبت شرکت‌ها پرداخت.
او در سخنان خود بر ضرورت برخورداری اشخاص حقوقی از شناسه ملی تأکید کرد و آن را ابزاری برای شفافیت و امکان رصد فعالیت‌های حقوقی توسط دولت دانست. عابدینی همچنین استانداردسازی اساسنامه تشکل‌ها را یکی از نیازهای جدی کشور عنوان کرد و افزود: «تا زمانی که اساسنامه‌ها استاندارد نباشند، بسیاری از مشکلات فعالیت مردم‌نهادها ادامه خواهد داشت.»
وی با اشاره به اینکه قانون تأسیس تشکل‌ها بیش از ۹۰ سال تغییر نکرده است، بر لزوم بازنگری در قوانین و حرکت به سمت دولت الکترونیک تأکید کرد. او همچنین به ایرادات سامانه ثبت شرکت‌ها، نقش واسطه‌ای شرکت پست در ارسال اوراق، و نیاز به آموزش مدیران تشکل‌ها در حوزه ثبت اشاره نمود.

نشست دوم: فرصت‌ها و محدودیت‌های قانونی پیش‌روی تشکل‌ها

روز سه‌شنبه ۲۳ مرداد، نشست «فرصت‌ها و محدودیت‌های قانونی تشکل‌ها» با حضور حسام عزت‌آبادی‌پور، پژوهشگر ارشد دفتر مطالعات اجتماعی مرکز پژوهش‌های مجلس برگزار شد.
او در این نشست، ابتدا به تعریف انواع مؤسسات قانونی پرداخت و توضیح داد: «مؤسسات در کشور به دو دسته دولتی و غیردولتی تقسیم می‌شوند. مؤسسات غیردولتی نیز شامل تجاری، غیرتجاری و غیرانتفاعی هستند که همان تشکل‌های مردم‌نهاد محسوب می‌شوند.»
عزت‌آبادی‌پور با بیان اینکه قانون واحدی برای تشکل‌های مردم‌نهاد وجود ندارد، گفت: «همین موضوع باعث شده نزدیک به ۴۰ قانون مختلف برای این حوزه تکلیف ایجاد کند و برداشت‌های متفاوتی از سوی مجریان شکل گیرد.»
وی افزود: بسیاری از تشکل‌ها با مشکلات مالی و قانونی مواجه‌اند. از جمله طبق قانون کار، حتی همکاری با داوطلبان نیز نیازمند عقد قرارداد است. همچنین اگرچه خیریه‌ها از مالیات معاف هستند، اما ارائه اظهارنامه و ثبت گزارش‌های مالی برای آن‌ها الزامی است.
او تاکید کرد: «تشکل‌ها باید به مواردی چون اعتبار مجوز، منابع مالی، حقوق کارکنان، قوانین مالیاتی، ارتباط با سفارتخانه‌ها و شیوه صحیح مطالبه‌گری توجه کنند.» عزت‌آبادی‌پور همچنین به فرصت‌های قانونی مانند معافیت‌های مالیاتی، جلب مشارکت عمومی، درآمدزایی مشروط، ارائه خدمات آموزشی، عضویت در شورای اجتماعی کشور و ایفای نقش نظارتی اشاره کرد.

نشست سوم: فرآیندهای تأسیس و تمدید پروانه فعالیت تشکل‌ها

سومین نشست روز چهارشنبه ۲۴ مرداد با حضور رقیه محمدی، مدیر تأسیس، نظارت و بازرسی سازمان‌های مردم‌نهاد وزارت کشور برگزار شد.
این نشست به بررسی فرآیندهای تأسیس و تمدید پروانه فعالیت تشکل‌ها اختصاص داشت و به‌طور ویژه بر آیین‌نامه تشکل‌های مردم‌نهاد تمرکز کرد. محمدی الزامات قانونی و مدارک مورد نیاز برای دریافت و تمدید مجوز فعالیت را تشریح کرد و به پرسش‌های متعدد نمایندگان تشکل‌ها پاسخ داد.
وی همچنین بر اهمیت شفافیت و رعایت دقیق آیین‌نامه‌ها تأکید کرد و از تشکل‌ها خواست با رعایت این ضوابط، مسیر فعالیت خود را تسهیل و مستحکم‌تر کنند.

نشست چهارم: قوانین و مقررات مالیاتی ویژه تشکل‌های اجتماعی

چهارمین و آخرین نشست این مجموعه روز پنج‌شنبه ۲۵ مرداد با حضور فرید رضازاده، عضو جامعه مشاوران مالیاتی کشور، برگزار شد.
این نشست به قوانین و مقررات مالیاتی ویژه تشکل‌های اجتماعی اختصاص داشت و شرکت‌کنندگان با نکات کلیدی قانون مالیات‌های مستقیم و شیوه تکمیل اظهارنامه مالیاتی آشنا شدند. رضازاده با ارائه مثال‌های کاربردی، مراحل ورود اطلاعات در سامانه مؤدیان را تشریح کرد و به اهمیت رعایت الزامات قانونی در این زمینه پرداخت.
وی تاکید کرد که آگاهی و تسلط تشکل‌ها بر فرآیندهای مالیاتی، نقش مهمی در بهبود عملکرد و کاهش مشکلات آن‌ها دارد.

جمع‌بندی

این سلسله جلسات در چهار روز متوالی و با حضور کارشناسان برجسته برگزار شد و موضوعاتی کلیدی همچون ثبت و تغییرات حقوقی، فرصت‌ها و محدودیت‌های قانونی، دریافت مجوزهای وزارت کشور و قوانین مالیاتی را پوشش داد.
برگزاری این نشست‌ها فرصتی ارزشمند برای تبادل تجربه، ارتقای دانش تخصصی و تقویت ظرفیت‌های تشکل‌های اجتماعی فراهم کرد و نشان داد که آموزش و مشاوره مستمر، یکی از مسیرهای اصلی برای توانمندسازی سازمان‌های مردم‌نهاد در کشور است.