جانا پیوند دهنده خانواده نوآوری اجتماعی
در مراسم اعطای اولین دوره جایزه ملی نوآوری اجتماعی، حضار در فضایی صمیمی و پرشور گرد هم آمدهاند. این رویداد به عنوان نمادی از همبستگی و احترام به افرادی معرفی میشود که دریافتهاند برای اثرگذاری، باید از دل مردم برخاسته و با آنها بمانند. این افراد امروز در اوج افتخار ایستادهاند و به عنوان الگوهایی برای دیگران شناخته میشوند.
این مراسم به تجلی تولدی نو، ایدهای تازه و باوری عمیق اشاره دارد. خانواده بزرگ نوآور اجتماعی به این باور رسیده است که هرچند ممکن است اعضای آن پراکنده باشند، اما جمع شدن این افراد میتواند قدرت و اثرگذاری بیشتری به ارمغان بیاورد. جایزه نوآوری اجتماعی فرصتی را فراهم میکند تا این ایده تحقق یابد و افراد دغدغهمند و متعهد گرد هم آیند.
خانواده نوآوران اجتماعی دارای دو ویژگی برجسته است. نخست، اعضای این خانواده به دور از هرگونه انتظار، با دغدغههای اجتماعی و دوستی، به حل مسائل جامعه پرداختهاند. دوم، در ایجاد این خدمات، با انتخاب آگاهانه نوآوری به عنوان اکسیر کار خود، بر این باورند که میتوانند ظرفیتهای خدماترسانی را دوچندان کرده و الگوها و فرصتهای جدیدی برای فعالان اجتماعی ایجاد کنند.
پس از گذشت بیش از ۲۱ ماه از شکلگیری ایده و برگزاری این جایزه، اعضای خانواده نوآوران اجتماعی گرد هم آمدهاند تا از همت پیشگامان و الگوهای برتر تقدیر کنند. در این جمع، میثاقی میان اعضای خانواده نوآوران اجتماعی به اشتراک گذاشته میشود که امید است به آنها کمک کند تا راهی را که در پیش دارند، با هم پیموده و دولتمردان را به تدبیر و حمایت از این حرکت ترغیب کنند.
خانواده نوآوران اجتماعی به عنوان یک نهاد نوپا اما اصیل، حرکت خود را برای شکلدهی به جامعهای منسجم و هویتی شناختهشده آغاز کرده و به تحقق این هویت مستقل متعهد است. این جامعه همچنین از الگوهای موفق این حوزه تقدیر کرده و از فعالان اجتماعی، کسبوکارهای اجتماعی، سازمانهای مردمنهاد و استارتاپها دعوت میکند تا به این جامعه بپیوندند و در راستای توسعه ظرفیتها و تنوع بخشی به الگوهای نوآورانه در خدمات اجتماعی تلاش کنند.
شرکتکنندگان و برگزارکنندگان این دوره از جایزه نوآوری اجتماعی به عنوان سفیران نوآوران اجتماعی عهد میبندند که به تقویت ظرفیتهای این جامعه در سطوح محلی، ملی و بینالمللی بپردازند و منافع و فرصتهای جمعی را بر منافع شخصی ترجیح دهند.
این جامعه همچنین ضمن تقدیر از دولتمردان در حمایت از ظرفیتهای مردمی، آمادگی خود را برای همکاری همهجانبه با ارکان دولت اعلام میکند. انتظار میرود که دولت چهاردهم از این جامعه بهعنوان شریک راهبردی خود در طراحی و اجرای برنامهها و سیاستها یاد کند و برای ایجاد سازوکارهای تعامل مستمر با کنشگران اجتماعی و سازمانهای مردمنهاد تدبیر نماید.
بهطور قطع، توجه به ظرفیتهای مردمی و رفع موانع قانونی و حقوقی در سطح دستگاههای دولتی، به این جامعه کمک خواهد کرد تا نقشآفرینی مؤثرتری داشته باشد. توسعه ابزارهای مالی تخصصی و تغییر ضوابط نظام مالیاتی بهنفع الگوهای متنوع مشارکتهای مردمی، از جمله انتظاراتی است که این جامعه از دولت خواهد داشت.
جناب آقای محمد جواد ظریف
(ریاست محترم مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری)ما در جامعه با بحرانهای سخت و پیچیدهای روبرو هستیم که پاسخهای بخش دولتی به تنهایی برای این بحرانها کافی نبوده است. نیاز است به جای ارائهی پاسخ به مردم، از خود مردم پاسخ بخواهیم. مردم، همهچیز ما هستند؛ مردم شنونده و مجری پاسخهای ما نیستند. ما باید مجری پاسخهایی باشیم که مردم با درک عمیق مسائل به آنها دست یافتهاند. اگر ما به گفتگو اعتقاد داریم، و اگر “جانا” را زمینهای برای گفتگو میان دولت و بخش خصوصی، زیستبوم اجتماعی، جامعهی مدنی و نخبگان میدانیم، باید بدانیم که گفتگو با شنیدن آغاز میشود. گفتگو، موعظه نیست؛ گفتگو، شنیدن است. وقت آن رسیده که به جای اینکه همواره بگوییم، بشنویم.
وقت آن رسیده که از جامعهی مدنی، از شما، از زنان، از فعالان زیستبوم اجتماعی و از کسانی که از خیر خود میگذرند و به خیر عمومی میاندیشند، درس بیاموزیم. باید از آنها روشهای حل مسئله را یاد بگیریم. راههای سنتی حل مسئله، ما را به جایی نخواهند برد. باید مسائل را از نو تعریف کنیم و اجازه دهیم ذینفعان، یعنی کسانی که این افتخارات را آفریدهاند، جامعهای که از این افتخارات برمیخیزد، یعنی بخش غیردولتی، جامعهی مدنی و فعالان اجتماعی، هدایتکنندهی کار باشند و ما شنونده نظرات آنها باشیم.
به نظر من “جانا” شروع خوبی است؛ یک شروع خوب و بسیار شجاعانه از طرف دوستان ما. شجاعت میخواهد که بپذیریم همه راهحلها در اختیار ما نیست؛ همه راهحلها در ذهن ما نیست. راهحلها در ذهن ۸۵ میلیون ایرانی آزاده و سرافراز است؛ ایرانیانی که برای ما افتخار آفریدند، ایرانیانی که با فرهنگ شهادت، ایثار، نوآوری و خلاقیت در برابر تمام سختیها، فشارها، ناملایمات و اشتباهات ما، همچنان سربلند ایستاده و افتخار آفریدهاند. ما باید به این مردم گوش بدهیم و امروز با افتخار اعلام میکنم که ما آمادهایم؛ آماده شنیدن و فهمیدن هستیم.
در مسیر وفاق در کنار جامعه باشیم، خدمتگزار جامعه باشیم، شنوندهی جامعه باشیم و یاور زیستبوم فعالیتهای اجتماعی. باید کمک کنیم تا همانگونه که شرکتهای نوآور اقتصادی از خدمات دولت بهرهمند میشوند، نوآوران عرصهی اجتماعی نیز دستکم با موانع دولتی مواجه نشوند. به شما اطمینان میدهم که ما، بر اساس وظیفهای که رئیسجمهور به معاونت راهبردی سپردهاند، بهعنوان حلقهی وصل میان دولت و جامعهی مدنی و نخبگان اجتماعی عمل کنیم. شما فعالان عرصهی اجتماعی را حلقهی وصل خودمان با جامعه بدانیم و همواره در کنار شما باشیم، تا بتوانید صدای بیصدایان و مردم را به گوش دولت برسانید.
محمدصادق خیاطیان(ریاست محترم صندوق نوآوری و شکوفایی):
موضوع جایزه نوآوری اجتماعی برمیگرده به اینکه ما در حل مسائل اجتماعی نیازمند نوآوری هستیم به عبارت دیگر نوآوری اجتماعی عبارت است از حل مسائل اجتماعی توسط گروهی از مردم با ایدهای نوآورانه.اما اون چیزی که باید به آن توجه داشت آنکه درباره نوآوری خیلی میشنویم..ادبیات خیلی مفصل و طولانی داره.بک گراند خیلی زیادی داره اما هیچ موقع درباره اثربخشی نوآوری صحبت نکردیم…نوآوری هم مثل خیلی از موضوعات دیگه آثاری داره..کمتر به آثار نوآوری پرداختیم….کاری که در نوآوری اجتماعی اتفاق میفته هم میتونه آثار مستقیم داشته باشه هم غیرمستقیم…و این کاریست که ما داریم در این جایزهی نوآوری اجتماعی دنبا میکنیم اینکه امروز عزیز ما آقای فلاحت میگه بالاخره ما دیده شدیم اون آثار غیر مستقیمیست که داره جایزه نوآوری از دید ترویجی از دید دیده شدن و از بعد الگوسازیداره برای جامعهی فعال اجتماعی ایجاد میکنه و از اون طرف دولت مردان ما رو به این وامیداره که توجهشون رو جلب مینه که گذشت اون روزی که همه مسائل ما از مسیر دولت حل بشه نوآوری اجتماعی نوآریست برای مردم و جامعه به عبارت دیگر نوآوری اجتماعی نوآوری مردم برای مردمه.
احمد میدری(وزیر محترم کار،رفاه و تعاون اجتماعی)
باور ما در وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی بر طبق اساس اساسنامه اینه که از نیروهای اجتماعی میتونیم کمک کنیم برای حل مسالهها این یه تحوله در سیاستهای اجتماعی..این یه تحول مهمه در سیاستگذاری که ما همواره فکر مینیم که با سرمایهای مالی و فیزیکی میتونیم مساله رو حل بکنیم…اما تجربهها نشون میده هیچ دولتی بدون بهرهگیری از نیروهای اجتماعی نمیتونه مسائلش رو حل بکنه
هر جا می به نیروهای اجتماعی اعتماد کردیم تونستیم تحولات بزرگی رو ایجاد کنیم..فکر میکنم بزرگترین خدمتی که مسئولین میتونن حل بکنند برای اینکه نوآوری اجتماعی در جامعه گسترش پیدا کنه اینه که مسئولین مسالههاشون رو به مردم انتقال بدن تا زمانی که مسالهها پنهانه ما نمیتونیم از نیروای اجتماعی استفاده کنیم
ما باید تسلیم بشیم و بگوئیم نمیدانم و در برابر این نمیدانم به راهحلهایی که از درون جامعه میاد ما بشنویم و بعد به یک راهحل متفاوت برسیم.
پرفورمنسهای رویداد
نمایش روایت جانا(علیرضا نبی):
در روستایی که همه برای برتری میجنگند، مادر به دخترش میگوید که برنده شدن تنها آغاز است. جاودانگی در خلق و مسئولیتپذیری است، نه در رقابتهای بیرحمانه. او میگوید خدا از همدلی و مشارکت خوشنود است، نه از کسانی که تنها برای خود میدوند. داستانی که دعوت به ساختن دنیای بهتر از طریق همبستگی و انسانیت دارد.
اجرای تئاتریکال:
در رویداد جانا، سه پرفورمنس با نامهای “تولد”، “رویش” و “آفرینش” اجرا شدند؛ هرکدام به زبان هنر، همبستگی اجتماعی و دغدغهمندی را به تصویر کشیدند. “تولد” نمایانگر آغاز تحول، “رویش” رشد ارتباطات انسانی و “آفرینش” خلق دنیایی بهتر و هماهنگتر بود.
گروه موسیقی:
گروه نیکآوا، نخستین گروه در ایران است که اعضای آن از افراد با نیازهای ویژه، از جمله مبتلایان به سندروم داون، اختلالات بینایی، و حرکتی، تشکیل شده است. اعضای این گروه از شهرهای مختلف کشور گرد هم آمدهاند و بهطور توانمند تواناییهای خود را به نمایش میگذارند. گروه نیکآوا تا کنون دو اثر به نامهای «تا بهار دلنشین» و «ای ایران» را اجرا کردهاند.
برگزیدگان جانا
جایزههای جانا به این شرح هستند:
جایزه امید جانا:
این جایزه به طرحهای برتری اختصاص دارد که اکنون در کشور اجرا میشوند و در مراحل ابتدایی خود قرار دارند. طرحهایی که امید میرود در آینده تأثیرات مثبت و پایداری بر جامعه بگذارند و به عنوان الگویی الهامبخش برای دیگران عمل کنند.
جایزه سپهر جانا:
این جایزه برای طرحهایی است که بارها اجرا شده و اثربخشی اجتماعی خود را اثبات کردهاند. اثرات آنها بهخوبی قابل اندازهگیری و ارزیابی است و بهعنوان شاخصی مهم در حوزه اجتماعی شناخته میشوند.
جایزه شمس جانا:
این جایزه به طرحهایی تعلق میگیرد که با سالها فعالیت، تأثیرات اجتماعی گستردهای بر جای گذاشته و به پایداری رسیدهاند. طرحهایی که نه تنها در جامعه تأثیرگذار بودهاند، بلکه به تحولات و ایجاد الگوهایی در زیستبوم اجتماعی منجر شدهاند و جریانهای مؤثری را به حرکت درآوردهاند.
برگزیدگان امید
توسعه مد پایدار هناس:
«هناس» یک پروژه گروهی با شعار «هر لباس، یک اثر هنری» است که با استفاده از مواد بازیافتی و دورریزهای کارگاههای تولیدی، لباسهای مستعمل و بقایای پارچهها فعالیت میکند. این مواد توسط جوانان داوطلب دستهبندی شده، سپس طراحی، پارچهسازی، الگوسازی و در نهایت دوخت و تولید انجام میشود. همچنین، برگزاری کارگاههای آموزشی و ترویجی در حوزه مد پایدار از دیگر فعالیتهای «هناس» است.
احیای چرخه توانافزایی عشایر
«نومد» از سال ۱۳۹۶ با هدف حفظ میراث ناملموس فرهنگی آغاز به کار کرد و با ایجاد معیشت مکمل برای عشایر ادامه مییابد. این طرح شامل فروش مستقیم محصولات عشایری در نومدمارکت و برگزاری تورهای کوچ و عشایری برای مخاطبان داخلی و بینالمللی در قالب نومدتورز است.
توسعه مردمشهر قشم
«مردمشهر» پلتفرمی مشارکتی است که با هدف طراحی راهحلهای مبتنی بر داراییها و ظرفیتهای محلی فعالیت میکند. پلتفرم قشمبوم نیز بستری برای توسعه اجتماعمحور ظرفیتهای بومی روستاها و شهرهای قشم است و شامل داراییسنجی، طراحی راهحلهای داراییمبنا، زیستبوم نوآوری اجتماعی، برندسازی هویتی، صندوق و کارخانه نوآوری، و بستههای سرمایهگذاری میشود.
برگزیدگان سپهر
پلتفرم توسعه و عرضه محصولات روستایی
روستاتیش پلتفرمی برای توسعه و فروش محصولات روستایی است که با هدف توانمندسازی جوامع روستایی فعالیت میکند. این کارآفرینی اجتماعی از طریق فروش محصولات به مخاطبان خود، آنها را در پروژههای روستایی سهیم کرده و با روش تسهیلگری اجتماعمحور به نیازسنجی، تولید و فروش محصولات پرداخته و به توسعه پایدار روستاها کمک میکند.
توانمندسازی شغلی معلولین
مؤسسه نیکوکاری رعد الغدیر با هدف توانمندسازی افراد دارای معلولیت برای اشتغال، از طریق آموزش فنیوحرفهای متناسب با نیاز بازار کار، خدمات توانبخشی و حمایت از اشتغال و کارآفرینی اجتماعی فعالیت میکند. این موسسه غیرانتفاعی با مقام مشورتی از شورای اقتصادی-اجتماعی سازمان ملل و به عنوان نخستین مرکز توانبخشی غیردولتی ایران توسط دفتر اطلاعرسانی سازمان ملل شناخته شده است.
پلتفرم جمع آوری امضاء و پیگیری کمپینها
**کارزار** یک استارتاپ اجتماعی است که با هدف ترویج فرهنگ مطالبهگری، بستری امن، مستقل و رایگان برای همافزایی خواستهای مدنی فراهم میکند. این پلتفرم امکان جمعآوری امضا برای درخواستها، شکواییهها و تقدیرهای جمعی را ارائه میدهد و پیگیری مطالبات سیاسی، اجتماعی و محیطزیستی از مسئولان و انتشار نتایج در رسانهها را بر عهده دارد.
یونیت دندانپزشکی سیار
مجموعه امرداد با ۴۰ سال تجربه خدمات دندانپزشکی در مناطق محروم، به طراحی و تولید یونیت دندانپزشکی سیار در قالب چمدان قابل حمل پرداخته است. این یونیت کمهزینه و سریع بوده و بدون نیاز به آب و فاضلاب شهری، با برق باتری ماشین یا موتور برق کوچک کار میکند و برای استفاده در میدانهای رزم یا بیمارستانهای صحرایی مناسب است.
برگزیدگان شمس
تسهیلات قرضالحسنه کمبهره
طرح تأمین مالی خرد شرعی توسط نهاد مردمی رسالت و با همکاری بانک رسالت برای ارائه وامهای قرضالحسنه بدون کارمزد و کمبهره، بهصورتی آسان، ارزان و فراگیر اجرا میشود. اعتبارسنجی اجتماعی، ارائه خدمات دیجیتال، توسعه بانکداری الکترونیک، تحقق بانکداری اسلامی و ترویج فرهنگ قرضالحسنه از اقدامات کلیدی این طرح به شمار میآیند.
اشتغالزایی توانیابان و بیماران مبتلا به ام.اس
گروه بهداشتی فیروز یکی از بزرگترین شرکتهای تولیدکننده محصولات شوینده، آرایشی و بهداشتی مادر و کودک است که ۹۲ درصد از پرسنل بخش تولیدی خود را از افراد دارای معلولیت جذب کرده است. همچنین، این گروه در بخش ستادی نیز با توجه به ماهیت شغلی و وظایف ایستگاههای کاری، از افراد دارای محدودیتهای جسمی استفاده میکند و تلاش دارد با طراحی کسبوکارهای مبتنی بر انواع معلولیتها، فرصتهای شغلی مناسب برای معلولین را فراهم سازد.
